Het verhaal van Celil2017-06-06T13:27:34+00:00

‘Ik las Hamlet in de Turkse gevangenis en vond het fantastisch’
Het verhaal van Celil Toksöz

Klassiekers in gevangenis openden de ogen
Als links activist heb ik vierenhalf jaar in de gevangenis gezeten. Ik kom uit een Koerdische familie, en ben als politiek vluchteling in 1986 naar Nederland gekomen. Toen ik vier jaar lang in de Turkse gevangenis zat (ik was links activist) heb ik hier belangrijke, klassieke theaterstukken gelezen. Zoals Hamlet, Sophocles, en Maksim Gorky. Toen ik een ijzeren kast moest opruimen, kwam ik ineens die boeken tegen. Blijkbaar zat er vóór mij een groep intellectuelen in de gevangenis. Ik vond Hamlet prachtig. Ik vond het zó goed, met die dialoogstructuur. Toen ik naar Nederland kwam, zag ik op het Leidseplein dat Hamlet gespeeld zou worden, met Pierre Bokma. Het kostte 30 gulden. Ik had slechts 100 gulden te besteden per maand als vluchteling en mijn toenmalige vriendinnetje vond het belachelijk dat ik dit bedrag neertelde. Zij zei: ‘Het is Shakespeare, je begrijpt het niet eens’. Maar dat was niet waar, ik had het verhaal immers gelezen. Het was fantastisch! Ik keek m’n ogen uit in die grote Amsterdamse schouwburgzaal. Ik had er wel 130 euro voor over gehad. Deze voorstelling heeft mij echt veranderd. Toen ik onlangs, begin 2017 met Pierre Bokma samenspeelde in Gent, zei ik: ‘Ik zag jou in 1986 op toneel en nu delen we samen het podium!’

Familie van verhalenvertellers
In 1986 jaar startte ik met het spelen van Turkstalige voorstellingen. Als vluchteling zoek je iets om te doen, om aansluiting te vinden in de samenleving. Ik kreeg een kleine rol in een Turkse theatergroep, maar de regisseur vroeg mij uiteindelijk de hoofdrol te spelen. Ik heb vervolgens in het stuk van Bredero, de Klucht van de Koe gespeeld, vertaald in het Turks. Omdat mijn taal niet zo goed was en ik al dertig jaar was, kon ik geen regieopleiding meer doen. Daarom belandde ik bij de opleiding docent drama.  Mijn familieleden zijn verhalenvertellers. Mijn opa en oma vertelden, hun vader en moeder vertelden, mijn tante vertelde. Dus toen ik op de theaterschool kwam, had ik echt een verhaal te vertellen, dat verhaal moest ik kwijt. De eerste jaren van mijn studie heb ik veel geld verdiend met het vertellen van de verhalen van mijn opa en oma;  in het Tropenmuseum bijvoorbeeld, of bij scholen of  bijeenkomsten. Deze verhalen vertel ik nog steeds aan mijn kinderen.

Ik probeerde zo veel mogelijk te leren op school, zodat ik snel mijn studie kon afmaken. Het was een drukke tijd: gedurende mijn studie heb ik drie kinderen gekregen. Aan de eettafel is theater momenteel een belangrijk onderwerp bij mij thuis. En mijn passie voor theater heb ik doorgegeven aan mijn zoon Sidar: hij zit op de Toneelschool Amsterdam.

RAST
Hoe is RAST uiteindelijk ontstaan? Ik wist dat Saban met theater bezig was. Via Gert de Boer (oud zakelijk leider). zijn we samen rond de tafel gaan zitten. Het hele verhaal van RAST door de jaren heen heeft journalist Bart Top prachtig beschreven in Het verhaal van RAST. Nadat Gert is overleden in april 2016, heeft Rob Kuiphuis zijn plek van zakelijk leider overgenomen.

Lees ook het verhaal van Șaban Ol