rast-isditnuliefde-lowres-nichonglerum-8-kopie
rast-isditnuliefde-lowres-nichonglerum-16-kopie
rast-isditnuliefde-lowres-nichonglerum-20-kopie
rast-isditnuliefde-lowres-nichonglerum-34
rast-isditnuliefde-lowres-nichonglerum-55
rast-is-dit-nu-liefde-foto-anne-claire-de-breij-ls-3
is-dit-nu-liefde-foto-anne-claire-de-breij-1

Is dit nu liefde

Wat als je niet uit liefde verwekt bent?

Over de voorstelling

Is dit nu liefde is een urgente muziektheatervoorstelling over de manosphere en hoe je elkaar, ondanks een generationeel trauma en vastgeroeste rolpatronen, weer kunt vinden.

Ayşegül Karaca groeide op in een gezin met huiselijk geweld. Dat leidt tot onvermijdelijke vragen als: Wat doet het met een moeder als je karaktertrekken van je gewelddadige man terugziet in het kind waar je onvoorwaardelijk van houdt? En wat doet het met een kind als je moeder de helft van jouw DNA liever weg wil stoppen? In haar derde voorstelling vertaalt Karaca haar persoonlijke ervaringen naar een stuk over een complexe moeder-zoon-relatie. Midas groeit op als een prinsje dat niks tekort mag komen. Maar in een poging om dichterbij haar zoon te komen, duwt zijn moeder hem juist van zich af. Als jongvolwassene voelt hij zich niet gezien in zijn ‘mannelijkheid’ en wordt hij verleid door traditionele en misogyne denkbeelden op het internet. Ondanks zijn feministische opvoeding lijkt hij te vervallen in het gedrag van zijn vader. 

In de media

PODCAST NRC HET UUR 

Na jarenlang huiselijk geweld groeide Ayşegül Karaca op in een gezin zonder vaderfiguur. Haar broertjes moesten zelf uitzoeken wat het betekent om man te zijn. Dat dat tegenwoordig meteen de kop in wordt gedrukt is volgens haar niet goed. „Is dat het kwaad dat hij dat even gaat onderzoeken?” In de theatervoorstelling Is dit nu liefde?, waarin Karaca speelt, staat die zoektocht naar mannelijkheid centraal.

NPO RADIO 5, VOLGSPOT

'Wat doet het met je als je voelt dat je niet uit liefde bent verwekt?
Dat is de pijnlijke vraag die gesteld wordt in de voorstelling ‘Is dit nu liefde’, de nieuwe muziektheatervoorstelling van Ayşegül Karaca en Theater Rast.
Over trauma, rolpatronen, moeders en zonen, en de vraag of je een familiegeschiedenis kunt doorbreken. Ayşegül vertelt erover in Volgspot.'

VOLKSKRANT RECENSIE

'Aan het begin van Is dit nu liefde zegt een moeder tegen haar kind dat hij anderen niet mag slaan. ‘Jawel, dat doet papa ook’, is zijn repliek. Het zet de toon voor een gecompliceerde relatie tussen moeder en zoon, het onderwerp van deze bij vlagen overrompelende voorstelling.'

PAROOL RECENSIE 

'Is dit nu liefde raakt aan een wezenlijke vraag: hoe voorkom je dat je doorgeeft wat jou zelf heeft beschadigd? De voorstelling maakt invoelbaar hoe moeilijk het is om aan zo'n familiegeschiedenis te ontsnappen, maar vertrouwt niet altijd op de kracht van haar eigen scènes. Juist wanneer Midas zijn woede niet meer kan beheersen, hoeft het theater niets meer uit te leggen.'

THEATERKRANT RECENSIE

'Is dit nu liefde slaagt erin te tonen hoe tragisch het is dat zij haar zoon nooit echt ziet voor wie hij is.'

IN GESPREK MET DE MAKERS

Ayşegül Karaca, Bob Ott en Leopold Witte

In de voorstelling Is dit nu liefde zit een scène waarin een 21-jarige stoere chick op date is met een negentienjarige jongen. Al snel wordt duidelijk dat hun wereldbeelden mijlenver uit elkaar liggen: zij is een autonome, feministische vrouw, hij is op zoek naar een ‘traditionele vrouw’. Hij denkt dat een vrouw van nature zorgt en een man meer ambitie heeft: ‘Een man zorgt voor het huis en de vrouw maakt er een thuis van.’ Niet bepaald haar ‘cup of tea’ dus: ze kapt het gesprek af, betaalt de rekening en vertrekt.

Begin september wordt in de repetitiestudio in Podium Mozaïek in Amsterdam gewerkt aan de toon van deze scène. Regisseur Leopold Witte: ‘Volgens mij is het sterker als je niet boos op deze jongen wordt, Ayşegül. Wees superieur aan hem: jij bent veel intelligenter.’ Ayşegül Karaca knikt: ‘Klopt. Hij is niet eens de moeite waard om je stem te verheffen, ik vind hem gewoon een sukkel.’ Ze glimlacht. ‘Dat ligt ook dicht bij mezelf. Ik zou dat ook zo kunnen doen.’

Voor theatermaker en actrice Ayşegül Karaca is het belangrijk dat haar werk mensen aan het denken zet. De afgelopen jaren boekte ze bij Theater Rast veel lof met autobiografische solovoorstellingen, zoals Oogentroost (2021) en De wraak van A (2024). Daarin onderzocht ze onder meer welke weerslag het huiselijk geweld waarvan ze als kind getuige was, op haar latere leven had. Haar nieuwe voorstelling Is dit nu liefde, over hoe een gezin omgaat met een gewelddadige vader, is niet autobiografisch, maar minstens zo persoonlijk en urgent, vertelt ze na afloop van de repetitie. ‘Ik ben een maker die maatschappelijke thema’s over het voetlicht wil brengen. En ook al is dit fictie, ik put wel uit mijn eigen leven. Ik heb genoeg meegemaakt, gelukkig en helaas.’

Leopold Witte benadrukt dat de cijfers er niet om liegen: ‘Elke acht dagen komt er een vrouw om het leven door huiselijk geweld. Dat is niet cultuurgebonden, het gebeurt in alle rangen en standen van onze samenleving, van arm tot rijk. Het is een Nederlands probleem en het wordt door de meeste Nederlanders zwaar onderschat.’ 
Theaterschrijver Elly Scheele schreef een stuk over een complexe moeder-zoon-relatie en welke weerslag dat heeft op een opgroeiend kind. De gewelddadige vader heeft het gezin verlaten, waardoor de zoon (acteur Bob Ott) opgroeit zonder mannelijk voorbeeld en met een overbeschermende moeder (gespeeld door Karaca), die alles op alles zet om van haar zoon een betere man te maken dan zijn vader. Maar daarin geeft ze onbewust haar trauma aan haar kind door. In zijn zoektocht naar hoe hij zijn mannelijkheid kan vormgeven, dreigt de zoon te vallen voor de verlokkingen van de manosfeer.
Karaca: ‘De moeder oefent veel te veel controle op hem uit. Haar zoon moet elke vorm van agressie de kop indrukken. Als hij een keer ruzie maakt op school, schiet zij meteen in een kramp. Dat doet iets met zijn zelfbeeld: hij wordt bang dat hij gaat lijken op zijn gewelddadige vader. Die angst neemt hij mee in de rest van zijn leven: hij krijgt het trauma van zijn moeder in zich.’ Zo ontwikkelt hij een problematische relatie met zijn eigen woede. Terwijl woede op zichzelf doodnormaal is, en een belangrijke functie heeft bovendien: het is bijvoorbeeld een manier om je grenzen aan te geven, of om je betrokkenheid te tonen. Bob Ott: ‘Elke keer als hij boos wordt, wordt dat gekoppeld aan het feit dat hij een man is. Als je als man de hele tijd hoort wat mannen allemaal fout doen – hoe terecht dat vaak ook is – is het niet vreemd dat je je als jongere voelt aangetrokken door een bepaald type man dat zegt: jij bent wél oké.’

Complex dus, en dat is precies wat de makers met deze voorstelling willen blootleggen: het is aan de oppervlakte makkelijk oordelen over een jongen die zich vereenzelvigt met types als Andrew Tate, of een moeder die niet loskomt van haar gewelddadige partner. Maar in de realiteit liggen zaken vaak ingewikkelder, en genuanceerder. Karaca: ‘Vaak hoor je als het hierover gaat: waarom blijft die vrouw zo lang bij haar man, ondanks dat hij haar bont en blauw slaat? Waarom komt ze steeds bij hem terug? Maar het is niet makkelijk om je daadwerkelijk van iemand los te weken. Daarbij, het is nooit zwart-wit. Ze heeft ook oprecht van die man gehouden, ze hebben leuke dingen gedaan samen.’ Daarbij geef je ook snel jezelf de schuld, vervolgt ze. ‘Bijvoorbeeld door te denken: als ik me anders had gedragen had hij me misschien niet geslagen, als ik meer rekening met hem hou zal het vast niet meer gebeuren. Misschien komt het wel door mij dat hij zo agressief is. Absurd natuurlijk, maar zo werkt het vaak.’
De twee spelers worden op de speelvloer bijgestaan door muzikanten Emre Varlik en Tobias Klein. Leopold Witte: ‘De dreiging van agressie proberen we via de muziek voortdurend invoelbaar te maken. Het eierenlopen, de vulkaan die elk moment zou kunnen uitbarsten, de sluimerende woede – het is voor de personages een constante factor, en we zoeken een muzikale vertaalslag daarvan.’

Hoopt Karaca met haar werk verandering teweeg te brengen? ‘Nou, ik ben een realist, ik denk niet dat één voorstelling de wereld verandert. Ik hoop wel dat mensen naar buiten lopen en langer nadenken voordat ze over anderen oordelen. Dat ze met elkaar in gesprek gaan: hoe moeten we omgaan met agressie? Dat ze beter begrijpen hoe complex en tegenstrijdig het kan zijn. En ik hoop dat toeschouwers die met agressie te maken hebben, zich gezien voelen. Dat vrouwen die met veel schaamte kampen, zich getroost weten.’ Het liefst zou ze jonge mannen die zich aangetrokken voelen tot de manosfeer ook verwelkomen. ‘Ik wil ze laten zien dat ze heus mogen worstelen met hun mannelijkheid, dat die zoektocht naar je eigen identiteit als man gewoon bestaansrecht heeft. Dat mannelijkheid vele vormen kent, en dat het soms ook mis mag gaan. Ik weet niet of deze jongeren ook echt zullen komen, maar het zou geweldig zijn. Ze zijn heel welkom.’

Credits

Concept Ayşegül Karaca | Tekst Elly Scheele | Regie Leopold Witte | Spel en zang Ayşegül Karaca, Bob Ott | Muziek Emre Varlik, Tobias Klein | Compositie Selim Doğru | Liedteksten Elly Scheele |  Decor & kostuum Juliette Mout | Licht Ingeborg Slaats | techniek Diablo Mense | productie Jacqueline Nugteren | Contextprogramma Vivienne Janssen

Publiciteitsfoto Anne Claire de Breij
Poster Valerie Valk

Scenefoto's Nichon Glerum